Trong một bảng kết quả kiểm tra, hai chữ “Đạt” và “Không đạt” rất dễ khiến người đọc thấy công việc đã được kết luận xong.

Nhưng với những hồ sơ có nhiều tài liệu đi kèm, tôi thấy thực tế không phải lúc nào cũng chia được thành hai ô đơn giản như vậy.

Có trường hợp phép tính đúng nhưng cần đối chiếu lại báo giá. Có trường hợp số liệu khác nhau giữa thuyết minh và bảng tổng hợp. Có trường hợp con số chưa thể xác minh vì tài liệu đầu vào thiếu một phần.

Nếu công cụ tự gộp tất cả thành một kết luận cuối cùng, người phụ trách có thể đánh mất những thông tin quan trọng nằm phía sau.

Điều tôi mong muốn khi ứng dụng ChatGPT không phải là có thêm một “người phê duyệt” trên màn hình. Tôi cần một trợ lý biết chỉ ra nơi cần kiểm tra kỹ hơn.

Vì vậy, trong hướng tiếp cận xây dựng chatbot hỗ trợ rà soát dự toán, tôi cùng nhóm dành sự chú ý cho cách trình bày phát hiện: nội dung cần đối chiếu, dữ liệu đã đọc, mức chênh lệch nếu có, nguồn liên quan và gợi ý bước xác minh tiếp theo.

Cách làm đó nghe ít hào nhoáng hơn việc bấm một nút để A.I tuyên bố toàn bộ hồ sơ đạt yêu cầu. Nhưng nó phù hợp hơn với công việc đòi hỏi trách nhiệm chuyên môn.

Chẳng hạn, khi một phép tính cho ra kết quả khác số ghi trên văn bản, A.I có thể báo: “Có chênh lệch, cần kiểm tra công thức hoặc quy tắc làm tròn”. Khi số thuế chưa được thể hiện rõ, công cụ có thể nhắc xem lại cơ sở tính. Khi hai phần hồ sơ ghi không thống nhất, công cụ nên chỉ ra đúng vị trí để người phụ trách quay lại tài liệu gốc.

Tôi muốn người sử dụng nhìn vào bảng cảnh báo và biết mình cần làm gì tiếp theo, thay vì chỉ nhận một màu đỏ mà không hiểu nguyên nhân.

Với cách phân vai này, việc con người kiểm tra lại không phải bước làm thừa. Đó là điều kiện để kết quả A.I thực sự có ích và không gây ra sự chủ quan mới.

Tôi cũng học được rằng một cảnh báo tốt phải có giới hạn. Nếu chưa đủ bằng chứng, A.I không nên sử dụng ngôn ngữ khẳng định như đã phát hiện lỗi chắc chắn. Nó phải phân biệt điều được tính lại, điều mới có dấu hiệu và điều còn chờ xác minh.

Bài học này không chỉ dành cho dự toán. Với hợp đồng, văn bản hành chính hay bảng tổng hợp, chúng ta đều có thể thiết kế A.I theo cách tương tự.

Hãy để A.I chỉ ra câu hỏi cần trả lời; đừng vội giao cho A.I quyền đưa ra quyết định cuối cùng.