Có một điều khiến tôi luôn cẩn trọng khi làm việc với A.I: câu trả lời càng mạch lạc, người đọc càng dễ cảm thấy yên tâm.

Nhưng sự mạch lạc của một đoạn văn không phải là bằng chứng rằng kết luận đã đúng.

Trong công việc rà soát dự toán, một cảnh báo chỉ thật sự hữu ích khi tôi có thể lần ngược lại xem nó xuất phát từ đâu. A.I đang đọc bảng nào? Dòng số liệu nào? Phép tính nào được thực hiện? Tài liệu nào đang được dùng để đối chiếu?

Tôi không muốn kết quả chỉ là “Phát hiện sai lệch” kèm một câu nhận xét ngắn. Điều tôi cần hơn là một bảng có thể kiểm tra lại.

Ví dụ, nếu chatbot cho biết tổng giá trị chưa khớp, nó cần nêu số ở từng vị trí, công thức tính lại và mức chênh lệch. Nếu khác biệt có thể do làm tròn, công cụ cần ghi nhận khả năng đó, không vội xem mọi chênh lệch nhỏ là một lỗi nghiêm trọng.

Ngược lại, nếu tài liệu nguồn không đủ, không nên đưa ra một con số thay thế chỉ để làm cho bảng trông hoàn chỉnh. Việc nói rõ “Chưa xác minh được” đôi khi có giá trị hơn một đáp án có vẻ chính xác.

Khi cùng nhóm triển khai các bước kiểm tra dự toán có A.I hỗ trợ, chúng tôi chú trọng việc trích xuất, tính lại và đối chiếu chéo, rồi đưa những điểm cần chú ý về cho người phụ trách xác nhận. Cách làm ấy giúp vai trò của A.I rõ ràng hơn: hỗ trợ phát hiện và trình bày vấn đề.

Còn điều gì được xem là sai, mức độ ảnh hưởng ra sao và có cần điều chỉnh hồ sơ hay không vẫn phải căn cứ vào dữ liệu gốc và đánh giá chuyên môn.

Tôi cũng nhận thấy không nên chỉ dùng một tiêu chí “A.I đúng hay sai”. Có trường hợp công cụ đọc đúng bảng nhưng dữ liệu nguồn lại thiếu. Có trường hợp trích đúng các con số nhưng lựa chọn sai cách hiểu. Có trường hợp kết quả gần khớp vì làm tròn nhưng cần giải thích để người đọc không hiểu nhầm.

Những khả năng ấy khiến tôi thấy việc kiểm tra A.I cần cụ thể hơn, giống như kiểm tra một người hỗ trợ chuẩn bị bảng rà soát: đã làm bước nào, còn bước nào và có chứng cứ gì đi kèm.

Nếu bạn thường sử dụng ChatGPT để xử lý công việc có số liệu, hãy thử thêm một yêu cầu cuối câu lệnh: “Đối với mỗi kết luận, hãy cho tôi thấy nguồn, phép kiểm và điểm chưa xác minh.”

Tôi tin sự tin cậy không bắt đầu từ việc A.I luôn trả lời. Nó bắt đầu từ việc người dùng biết cách tự kiểm tra câu trả lời ấy.