Tôi từng tự hỏi một câu khi xây dựng chatbot hỗ trợ rà soát hồ sơ: Nếu A.I trả về một thời hạn bảo quản rất nhanh, nhưng hồ sơ đang được hiểu chưa đúng bản chất thì sao?
Trong công việc văn thư – lưu trữ, thời hạn bảo quản không phải một con số để chọn cho thuận tiện. Nó gắn với nhóm hồ sơ, nội dung công việc và quy định áp dụng. Đôi khi chỉ đọc tên hồ sơ chưa đủ để xác định tất cả những yếu tố đó.
Tôi muốn A.I giúp người lập kiểm tra sớm hơn. Nhưng tôi không muốn vì có công cụ mới mà chúng ta bỏ qua sự cẩn trọng đã có trong nghiệp vụ.
Một ví dụ giả lập rất dễ hình dung: người sử dụng gửi vào chatbot tên “Hồ sơ hoạt động kiểm tra, giám sát” và hỏi thời hạn bảo quản. Câu hỏi tưởng như rõ ràng, nhưng chưa chắc đã chỉ ra loại hoạt động, nhóm nghiệp vụ và thành phần hồ sơ cụ thể. Nếu chatbot vội chọn một mục vì tên gọi gần giống, câu trả lời có thể tạo cảm giác chắc chắn không cần thiết.
Từ đó, tôi cùng nhóm đặt ra một yêu cầu trong bộ quy tắc: A.I phải đối chiếu nguồn, chỉ ra căn cứ có khả năng áp dụng và nêu điều kiện cần xác minh. Khi chưa đủ thông tin, việc nói “Cần làm rõ” phải được xem là một kết quả có ích, không phải thất bại.
Về cách làm, người sử dụng gửi hồ sơ hoặc danh sách. Chatbot đọc thông tin hiện có, đưa ra nhận xét sơ bộ, chỉ rõ phần có thể đối chiếu và những điểm còn thiếu. Người phụ trách tiếp tục kiểm tra với tài liệu gốc rồi mới xác nhận hướng xử lý.
Cách phân vai ấy làm tôi yên tâm hơn so với việc chỉ yêu cầu ChatGPT “Hãy cho biết đáp án đúng”. Bởi một công cụ trả lời nhanh chỉ thực sự hữu ích khi người dùng hiểu nó dựa vào đâu và giới hạn của câu trả lời nằm ở chỗ nào.
Tôi nghĩ điều này không riêng công việc hồ sơ. Khi rà văn bản, xem dự toán hay đối chiếu bảng số liệu, chúng ta đều có thể gặp một câu trả lời A.I rất trôi chảy. Nếu vì trôi chảy mà bỏ bước kiểm chứng, rủi ro vẫn nằm ở người sử dụng.
Một nguyên tắc tôi muốn giữ khi ứng dụng A.I là: Đừng giao quyền quyết định chỉ vì công cụ có thể đưa ra một đề xuất.
Nếu bạn đang dùng AI trong công việc có quy định, hãy thử thêm ba yêu cầu vào câu lệnh: “Nêu nguồn”, “Giải thích điều kiện áp dụng” và “Chỉ rõ nội dung còn phải tự xác minh”. Chỉ vài dòng đó có thể thay đổi cách bạn đọc kết quả A.I.