Có một giai đoạn khi làm việc với A.I, tôi đặc biệt quan tâm đến câu lệnh. Viết thế nào để ChatGPT hiểu đúng? Yêu cầu ra sao để kết quả rõ ràng? Nhưng khi bắt tay vào công việc rà soát hồ sơ, tôi dần nhận ra một việc còn quan trọng hơn: dữ liệu mình đưa cho A.I đã đủ rõ chưa?

Trong nghiệp vụ lưu trữ, nguồn tham chiếu là danh mục hồ sơ và thời hạn bảo quản. Con người có thể lật văn bản, đọc tiêu đề nhóm, quan sát các mục liền kề rồi suy xét. Khi chuyển nhiệm vụ cho A.I hỗ trợ, tôi cần biến những thông tin đó thành một cấu trúc có thể tìm và đối chiếu nhất quán.

Điều tôi mong muốn rất cụ thể: Khi một hồ sơ được gửi vào, chatbot có khả năng tìm các mục phù hợp từ nguồn đã được kiểm tra, thay vì đoán theo hiểu biết chung.

Khó khăn nằm ở chỗ văn bản gốc phục vụ con người đọc, còn dữ liệu cho một quy trình AI cần sắp xếp rõ trường thông tin. Nếu tên mục, số thứ tự, thời hạn và ghi chú lẫn vào nhau, hoặc có nhiều phiên bản chưa xác định cái nào được áp dụng, kết quả khó kiểm chứng.

Vì vậy, tôi cùng nhóm chuyển danh mục thành bảng Excel có cấu trúc, xác định những cột dùng để tra cứu và đối chiếu. Sau đó là rà lại tên, số thứ tự, thời hạn và bổ sung các yếu tố hỗ trợ nhận diện. Đây không phải công việc hào nhoáng, nhưng là phần nền rất quan trọng.

Tôi cũng học được rằng “A.I đã đọc tài liệu” và “A.I đã đọc đúng toàn bộ tài liệu” là hai điều khác nhau. Với một file nhiều trang hoặc bảng phức tạp, cần yêu cầu A.I tóm tắt, trích ra các trường cần dùng rồi đối chiếu với bản gốc. Những phần chưa đọc rõ phải được nêu ra chứ không điền bằng suy đoán.

Khi nguồn được sắp xếp tốt hơn, việc viết hướng dẫn cho GPT trở nên có cơ sở hơn. Lúc đó, chúng tôi mới tiếp tục quy định trình tự nhận diện nghiệp vụ, cách viện dẫn nguồn và định dạng kết quả.

Tôi nghĩ bài học này hữu ích cho cả những người không làm văn thư. Nếu bạn dùng ChatGPT để đối chiếu báo cáo, kiểm tra bảng giá hay rà danh mục vật tư, hãy nhìn lại dữ liệu trước khi trách câu lệnh chưa đủ hay.

Một bảng Excel rõ cột, một phiên bản nguồn được xác định và một cách đặt tên thống nhất đôi khi mang lại giá trị hơn rất nhiều câu yêu cầu dài.

A.I không thể kiểm chứng thay mình một nguồn mà chính mình chưa làm rõ. Vì vậy, bước đầu tiên tôi chọn luôn là: nguồn rõ trước, yêu cầu rõ sau.