Đôi khi một chữ in đậm lại mang trách nhiệm lớn

Sau khi chuyển các câu hỏi trắc nghiệm từ Word sang Excel, tôi có thêm một yêu cầu nhỏ: phương án đúng phải được in đậm. Mục đích rất đơn giản, giúp người đọc nhanh chóng nhận ra đáp án khi kiểm tra hoặc ôn tập.

Nhưng càng nghĩ, tôi càng thấy đây không chỉ là chuyện trình bày đẹp. Trong bảng câu hỏi, chữ in đậm chính là một tín hiệu. Nếu tín hiệu ấy đặt nhầm chỗ, người xem có thể hiểu sai ngay cả khi cột “Đáp án” vẫn đang ghi đúng.

Một bảng dữ liệu có thể được sắp xếp rất ngay ngắn, màu sắc rất dễ nhìn, nhưng chỉ cần một lựa chọn được nhấn mạnh sai, việc trình bày lại trở thành nguồn gây nhầm lẫn.

Tôi không muốn A.I tự chọn thay đáp án

Điều tôi cần không phải là A.I giải lại từng câu hỏi theo kiến thức của mình, rồi tự quyết định nên in đậm phương án nào. Tôi đã có cột đáp án làm căn cứ. Việc của công cụ là tuân thủ đúng căn cứ ấy.

Vì vậy, tôi viết lại yêu cầu thật cụ thể: nếu cột “Đáp án” ghi A thì chỉ nội dung phương án A được in đậm; nếu ghi B thì chỉ phương án B được in đậm; tương tự với C và D. Các phương án còn lại giữ chữ thường, không in đậm.

Những dòng có ký hiệu đáp án thiếu, khác chuẩn hoặc không xác định được thì phải được báo lại để người dùng kiểm tra. Không tự bù bằng suy đoán.

Từ một yêu cầu nhỏ đến một nguyên tắc làm việc

Khi hướng dẫn A.I theo cách đó, tôi nhìn thấy một bài học rộng hơn: trước khi giao một tác vụ, phải xác định rõ “nguồn sự thật” của tác vụ là gì.

Ở đây, nguồn sự thật để định dạng không phải khả năng suy luận của A.I mà là cột đáp án đã được cung cấp. Sau khi xuất Excel, người làm vẫn cần kiểm tra mẫu nhiều dòng và đối chiếu các trường hợp dễ nhầm, không chỉ xem một hàng rồi kết luận cả file đều chính xác.

Tôi cũng phân biệt rõ hai việc: kiểm tra đáp án theo chuyên môn là một nhiệm vụ; in đậm đúng vị trí theo đáp án đã có là một nhiệm vụ khác. Nếu trộn hai việc, rất dễ làm mất đi khả năng truy vết khi có sai sót.

Giá trị nằm ở sự nhất quán

Tôi không xem một bảng Excel đẹp là kết quả cuối cùng. Điều tôi muốn là người khác sử dụng bảng này có thể nhìn hiểu mà không phải nghi ngờ liệu A.I đã làm theo một quy tắc cố định hay chỉ chọn theo cảm tính.

Đó cũng là lý do tôi thích những quy trình có thể diễn đạt thành câu rõ ràng: đầu vào là gì, quy tắc nào được áp dụng, đầu ra cần trông ra sao và ai chịu trách nhiệm kiểm tra.

Một chi tiết định dạng nhỏ không nên được xem nhẹ khi nó mang ý nghĩa của một kết luận.

Nếu bạn đang dùng A.I để xử lý bảng dữ liệu, hãy thử kiểm tra: những ô được tô màu, in đậm hoặc đánh dấu nổi bật có thực sự được tạo ra từ một căn cứ xác định hay không?