Có những cuộc trò chuyện rất hữu ích, rồi lại khó tìm
Tôi sử dụng ChatGPT cho nhiều công việc hành chính: xử lý tài liệu, kiểm tra bảng dữ liệu, xây dựng bộ hướng dẫn và rà soát hồ sơ. Mỗi cuộc trao đổi có thể dài thêm qua nhiều lần điều chỉnh. Trong đó có những câu lệnh tốt, những phát hiện cần nhớ và cả những phương án đã được thử nhưng chưa phù hợp.
Nếu chỉ lưu nguyên cuộc trò chuyện, lần sau muốn tìm đúng một quy tắc đôi khi phải đọc lại rất nhiều đoạn. Người khác càng khó biết đâu là bản đã chốt, đâu là bản đang thử và vì sao có sự thay đổi. Tôi thấy mình cần một cách lưu tri thức khác.
Lưu tin nhắn không giống lưu phương pháp
Một cuộc trò chuyện thường được viết cho đúng hoàn cảnh lúc ấy. Có tài liệu tôi đã gửi trước đó, có câu trả lời chỉ hiểu được khi đọc những lượt trao đổi phía trên. Nhưng một tài liệu hướng dẫn có thể dùng lại phải tự nói rõ nó cần đầu vào gì, thực hiện những bước nào và kết quả phải được kiểm tra ra sao.
Vì vậy, tôi bắt đầu quan tâm đến việc tổng kết và chuẩn hóa. Không lấy toàn bộ tin nhắn rồi gọi đó là tài liệu, mà chọn những phần đã thực hiện, đã đối chiếu và còn giá trị. Những điều chưa xác minh cần được ghi chú. Những sai sót cần được biến thành cảnh báo hoặc nguyên tắc xử lý.
Khi chuyển quy trình Word sang Excel thành Skill, hay khi biến các hình ảnh bài học thành nội dung website, tôi đều nhìn thấy điểm chung ấy: kết quả đáng giữ không chỉ là tệp cuối cùng, mà còn là cách tạo ra tệp đó.
Chia sẻ tri thức phải đi cùng chọn lọc
Tôi cũng học được rằng không phải nội dung nào có trong cuộc trò chuyện cũng thích hợp để đưa lên website. Hồ sơ thật, thông tin nội bộ và các cấu hình chuyên sâu có thể cần lưu riêng. Bản công khai nên giải thích phương pháp bằng ví dụ mô phỏng, đủ để người đọc hiểu và thực hành nhưng không làm lộ dữ liệu không thuộc phạm vi chia sẻ.
Từ đó, tôi muốn tổ chức kiến thức thành hai lớp: câu chuyện giúp người đọc thấy vấn đề và cách nghĩ; bài hướng dẫn giúp họ biết bắt đầu từ đâu. Những tài liệu kỹ thuật sâu hơn được quản lý theo quyền sử dụng phù hợp.
Cuộc trò chuyện giúp tôi giải quyết một việc. Tài liệu được chuẩn hóa giúp điều đã học không trôi qua cùng cuộc trò chuyện ấy.
Nếu hôm nay bạn vừa có một kết quả tốt với ChatGPT, hãy dành thêm ít phút ghi lại điều gì đã làm, điểm nào phải kiểm tra và một người khác có thể áp dụng ra sao. Đó là bước đầu biến trải nghiệm thành tài sản tri thức của riêng mình.